Мәжілісте митингілер туралы заң жобасы таныстырылды


Үкімет пен Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі «Қазақстан Республикасында бейбіт жиындарды ұйымдастыру және өткізу тәртібі туралы» және «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне бейбіт жиындарды ұйымдастыру және өткізу тәртібі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң жобасын әзірледі. Заң жобасын бүгін мәжілісте министр Дәурен Абаев таныстырды.


Министрдің айтуынша, заңға қатысты Қазақстанның 9 қаласында (Нұр-Сұлтан, Алматы, Қарағанды, Көкшетау, Павлодар, Петропавл, Орал, Өскемен және Шымкент) тыңдау өткен.


Қазақстандық әлеуметтік даму институты жүргізген сауалнамаға сәйкес, жауап бергендердің 87,7%-ы шерулерге барғысы келмеген. Ал министрліктің жүргізген сауалнамасы көрсеткендей, қазақстандықтардың 53,7% митингті өткізуге рұқсат алу митинг ұйымдастырушыларының міндеті деп санайды.


Сонымен қатар, сауалнамаға қатысушылардың тек 21,4%-ы ғана Қазақстандағы митингтерге оң көзқараспен қарайды.


Абаевтың мәлімдеуінше, ұйымдастырушылар мен жергілікті билік қоғамдық тәртіпті сақтау үшін, өткізілген митингілерге жауап беруі тиіс. Сонымен бірге, қарсылық шаралары мен шерулер тек белгіленген жерлерде және мақұлданған орындарда өткізілетін болады.


«Ұйымдастырушылардың, қатысушылардың құқықтары мен міндеттері нақты айқындалатын болады. БАҚ саласындағы өкілетті орган бейбіт жиналыстарға қатысатын журналист қызметінің ережесін, журналистік айырмашылық белгісін қабылдайтын болады. Ұйымдастырушылар үшін бейбіт жиналыстарды өткізудің ыңғайлы болуы мақсатында ұйымдастырушылардың айырмашылық белгілері қабылданады», - деді Дәурен Абаев.


«Бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру мен өткізуді реттейтін қолданыстағы заңнама бұдан 25 жыл бұрын - 1995 жылы қабылданған. Қоғамдық сананы митингілер мәдениетіне үйрететін уақыт келді. Сонымен бірге митингілер тек құқық қана емес, жауапкершілік те екенін ұмытпауымыз керек. Сіздерді заң жобаларының негізгі ережелерімен таныстыруға рұқсат етіңіз», - деді министр.


Біріншісі. Бейбіт жиналыстардың негізгі қағидаларын заңға енгізу. 1) зорлық-зомбылықсыз; 2) заңды; 3) мемлекеттік қауіпсіздікті, қоғамдық тәртіпті, денсаулықты сақтауды, басқалардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауды қамтамасыз ету; 4) ерікті қатысу.


Екіншісі. Тұжырымдамалық аппаратты заң жобасына енгізу. Қолданыстағы заңның кемшіліктерінің бірі - бейбіт жиналыстардың нақты нысанының болмауы. Осыған байланысты заң жобасы тұжырымдамалық аппарат құруды ұсынады. Бұл бейбіт жиналыс, митинг, пикет, жиналыс, демонстрация, шеру сияқты негізгі ұғымдарды қалыптастыруға және олардың арасындағы айырмашылықты анықтауға мүмкіндік береді.


Үшіншісі. Бейбіт жиналыстарды өткізу туралы хабарлау рәсімін іске асыру. Заңнамада бейбіт жиналыстарды пикеттер мен митингілер түрінде өткізу туралы хабарландыру рәсімін енгізу жоспарлануда. Сондай-ақ, жергілікті атқарушы орган өтінішке жауап бермеген жағдайда бейбіт жиналыс келісілген болып саналады. Алайда бейбіт жиналыстарды демонстрация, шеру түрінде өткізу үшін жергілікті атқарушы органның келісімін алу қажет. Сондай-ақ, заң жобасында бейбіт жиналыстар үшін балама орын ұсыну құқығы қарастырылған.


Төртінші. Ұйымдастырушылардың, бейбіт жиналыстарға қатысушылардың және журналистердің мәртебесі, құқықтары мен міндеттері туралы. Қолданыстағы заң қатысушылар мен ұйымдастырушылар арасында айырмашылық жасамайды. Осыған байланысты заңда ұйымдастырушылар мен қатысушылардың мәртебесін, құқықтары мен міндеттерін анықтау ұсынылды. Бейбіт жиналыстардың қатысушылары мен ұйымдастырушылары бола алатын адамдарға қойылатын талаптарды анықтайды. Ұйымдастырушылар мен қатысушылардың құқықтары мен міндеттері де нақты анықталады. Бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы уәкілетті орган бейбіт жиналыстарға қатысатын журналистің қызметі туралы ережені қабылдайды. 


Бесінші. Мемлекеттік органдардың заңдағы құзыретін қалыптастыру. Заң бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы уәкілетті органның, азаматтық қоғаммен, жергілікті өкілетті органдармен және жергілікті атқарушы органдармен өзара іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның құзыретін көздейді.


Алтыншы. Бейбіт жиналыстарды тек арнайы жерлерде өткізу. Қазіргі уақытта әртүрлі өңірлердегі мәслихаттар елді мекендердің әртүрлі жерлерінде бейбіт жиналыстар өткізуге арналған орындарды белгіледі. Осындай арнайы жерлерді анықтаған кезде мыналарды ескеру қажет: бейбіт жиналыстардың мақсатына жету мүмкіндігі, ұйымдастырудың ыңғайлылығы, орындардың көлікке қол жетімділігі, ұйымдастырушылар мен қатысушыларға инфрақұрылым объектілерін пайдалану, санитарлық нормалар мен ережелерді сақтау, бейбіт жиналыстарға ұйымдастырушылар мен қатысушылар қауіпсіздігі.


Жетінші. Бейбіт жиналыстарды қабылдамау, тоқтату және тоқтата тұру негіздерінің толық ережесін бекіту. Осыған байланысты Заң жобасында бейбіт жиналыстарды өткізуден бас тартуға негіз болатын себептерді толық тізімде бекіту ұсынылады. Айта кету керек, бас тарту дәлелді және негізді болуы керек, яғни бейбіт жиналыс өткізуден бас тартудың нақты себептері көрсетілуі керек.


Сегізінші. Үгіт-насихат институтын енгізу. Бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушының еркін үгіт-насихат жүргізуге, Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған рәміздерді, иллюстрациялық материалдарды пайдалануға құқығы бар. Бұл жағдайда ұйымдастырушы науқанды өткізетін уақыты мен мамандандырылған жерін айтуы керек.


Тоғызыншы. Ұйымдастырушыға бейбіт жиын өткізуге көмектесу. Республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті атқарушы органы, аудандық маңызы бар қаланың әкімі: бейбіт жиналыстардың нысаны мен қатысушылар санына байланысты, бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушыға осы Заңға сәйкес бейбіт жиналыстарды өткізуге көмектесу үшін өз өкілдерін тағайындайды; (медициналық көмек және басқа да қажетті көмек көрсетуді қоса алғанда).


Оныншы. «Бейбіт жиындар» түсінігін енгізуге және рұқсат етілмеген митингілер үшін ұйымдастырушылардың, қатысушылардың жауапкершілігін күшейтуге байланысты 2 кодекс пен 8 заңға түзетулер енгізу.

Holanews.kz